“Ah shit, here we go again.” Bir oyunun üzerinden yıllar geçtikten sonra bile tek bir sahnesinin, karakterlerinin ve hatta sokaklarının milyonlarca insan tarafından hatırlanması pek sık rastlanan bir durum değil. GTA San Andreas ise bunu başaran oyunlardan biri. Grove Street, CJ, Big Smoke ve Los Santos isimleri bugün bile GTA serisini yakından takip etmeyen pek çok oyuncuya tanıdık geliyor.
Rockstar North tarafından geliştirilen GTA San Andreas, 2004 yılında PlayStation 2 için piyasaya çıktı. Daha sonra PC ve Xbox'a da gelen oyun, GTA III ve Vice City ile büyüyen üç boyutlu GTA formülünü çok daha geniş bir dünyaya taşıdı. Başarısının arkasında ise yalnızca haritanın büyüklüğü yoktu.
GTA San Andreas neden bu kadar sevildi?

GTA San Andreas'ı dönemindeki pek çok açık dünya oyunundan ayıran şey, oyuncuya sürekli yeni bir şey yapabileceği hissini vermesiydi. Ana görevleri takip etmek istemediğinizde otomobile binip saatlerce şehirde dolaşabiliyor, yan görevlerle uğraşabiliyor veya haritanın daha önce görmediğiniz bölgelerine gidebiliyordunuz.
Oyunun merkezinde Carl “CJ” Johnson yer alıyordu. Beş yılın ardından Los Santos'a dönen CJ, annesinin öldürülmesi ve ailesinin dağılmasıyla kendisini yeniden eski mahallesindeki olayların içerisinde buluyordu. Başlangıçta Grove Street çevresinde gelişen hikâye ilerledikçe oyuncuyu San Andreas'ın çok farklı bölgelerine götürüyordu.
Karakter kadrosu da oyunun hafızalara yerleşmesinde büyük rol oynadı. Big Smoke, Sweet, Ryder, Cesar ve Officer Tenpenny gibi karakterlerin her biri hikâyede belirgin bir yere sahipti. Görevlerde yaşanan bazı olaylar yıllar sonra internet kültürünün parçası hâline gelecek kadar popülerleşti.
GTA San Andreas böylece yalnızca görevleri tamamlayıp bitirilen bir oyun olmaktan çıktı. Oyuncuların kendi hikâyelerini oluşturabildiği, arkadaş ortamlarında sürekli yeni bir ayrıntısı konuşulan devasa bir oyun alanına dönüştü.
Üç şehirli harita o dönem neden bu kadar etkileyiciydi?

San Andreas'ın ölçeği 2004 şartlarında oyunun en çarpıcı özelliklerinden biriydi. GTA III ağırlıklı olarak Liberty City'de, Vice City ise Miami'den esinlenen Vice City'de geçerken San Andreas oyuncuların karşısına çok daha geniş bir coğrafyayla çıktı.
Los Angeles'tan esinlenen Los Santos, San Francisco'yu çağrıştıran San Fierro ve Las Vegas etkilerinin açıkça görüldüğü Las Venturas oyunun üç büyük şehrini oluşturuyordu. Bu şehirlerin arasında kırsal bölgeler, küçük yerleşimler, otoyollar, dağlar ve çöller bulunuyordu.
Haritanın başarısı yalnızca kilometrekare hesabından gelmiyordu. Bir bölgeden diğerine geçtiğinizde çevrenin karakteri belirgin biçimde değişiyordu. Los Santos'un mahallelerinden ayrılıp kırsala çıktığınızda başka bir oyuna geçmişsiniz gibi hissedebiliyor, Las Venturas'a vardığınızda ise ışıkları ve kumarhaneleriyle tamamen farklı bir atmosferle karşılaşıyordunuz.
Uçaklardan motosikletlere, bisikletlerden teknelere kadar farklı araçların kullanılabilmesi de haritanın keşfedilmesini daha eğlenceli hâle getirdi. Oyuncunun yalnızca şehir sokaklarına bağlı kalmaması, San Andreas'ın açık dünyasını rakamların gösterdiğinden daha büyük hissettiriyordu.
Bugünün devasa açık dünya oyunlarıyla karşılaştırıldığında harita küçük görünebilir. 2004 yılında PlayStation 2 üzerinde bu kadar farklı bölgenin tek oyunda bir araya gelmesi ise oldukça etkileyiciydi.
CJ'yi değiştirebilmek oyuna bambaşka bir özgürlük kattı

San Andreas'ın GTA serisine getirdiği yeniliklerden biri CJ'nin fiziksel özelliklerinin oyuncunun davranışlarına göre değişebilmesiydi. Yemek yiyebilir, spor salonuna gidebilir ve karakterin görünümünü belirli ölçülerde değiştirebilirdiniz. Kıyafet, saç ve dövme seçenekleri de CJ'yi oyuncunun tercihine göre şekillendirmenin yolları arasındaydı.
Bu sistemlerin tamamı hikâyeyi kökten değiştirmiyordu ancak açık dünyanın kişisel hissettirilmesine katkıda bulunuyordu. Spor salonunda zaman geçirerek kas yapmak ile sürekli fast food restoranlarında yemek yemek CJ'nin görünümünde farklı sonuçlar yaratabiliyordu.
Oyunda farklı yeteneklerin kullanıldıkça gelişmesi de ilerleme hissini güçlendiriyordu. Belirli silahları kullandıkça silah becerileri, araç kullandıkça sürüş becerileri değişebiliyordu. Bisiklet, motosiklet ve uçak gibi araçlarda da benzer bir gelişim hissi vardı.
Bunlara ev satın alma, çeşitli yan aktiviteler, araç modifikasyonu ve farklı görev türleri eklenince San Andreas yalnızca ana hikâyeden ibaret kalmadı. Bir oyuncu görevleri hızla ilerletirken başka biri saatlerini otomobil modifiye ederek veya şehirde dolaşarak geçirebiliyordu.
Bugün sıradan gördüğümüz birçok açık dünya mekaniğinin tek bir yapım içerisinde bu kadar yoğun şekilde bir araya gelmesi, San Andreas'ın kendi döneminde neden bu kadar büyük göründüğünü açıklayan ayrıntılardan biri.
GTA San Andreas satışlarda nasıl bir başarı yakaladı?

San Andreas'ın popülerliği yalnızca oyuncuların yıllar sonra anlattığı anılardan ibaret değil. Oyun ticari olarak da PlayStation 2 döneminin en büyük başarılarından birini elde etti.
Guinness World Records kayıtlarına göre GTA San Andreas'ın PlayStation 2 sürümü yıllar içerisinde 20,81 milyon adetlik satış rakamına ulaştı ve platformun en çok satan oyunu olarak kayıtlara geçti. Aynı kayıtlar oyunu altıncı nesil konsollar döneminin en çok satan yapımı olarak da gösteriyor.
Başarı PlayStation 2 ile sınırlı kalmadı. Rockstar, oyunun PC ve ilk Xbox sürümlerini 2005 yılında piyasaya çıkardı. San Andreas daha sonraki yıllarda mobil cihazlara ve farklı konsol nesillerine de taşındı. Rockstar 2014 yılında oyunun onuncu yıl dönümünü mobil sürümleriyle kutlarken San Andreas artık tek bir konsol dönemine ait olmaktan çoktan çıkmıştı.
2021'de Grand Theft Auto III ve Vice City ile birlikte GTA: The Trilogy – The Definitive Edition içerisinde yeniden yayımlandı. Definitive Edition'ın teknik ve görsel tercihleri ayrı bir tartışma konusu olsa da San Andreas'ın yeni platformlara taşınmaya devam etmesi oyuna yönelik ilginin ne kadar uzun ömürlü olduğunu gösteriyor.
Bir PS2 oyununun çıkışından onlarca yıl sonra hâlâ yeni oyuncularla karşılaşabilmesi, San Andreas'ın satış rakamlarından daha zor elde edilen başarısı olabilir.
San Andreas'ı bugün bile unutmamamızın sebebi ne?

San Andreas'ın kalıcı olmasında oyunun internet kültürüyle kurduğu beklenmedik bağın payı büyük. Big Smoke'un siparişi, tren görevi, Grove Street ve CJ'nin oyunun başlangıcındaki meşhur repliği yıllar içinde sayısız meme, video ve parodide yeniden kullanıldı.
Fakat nostaljiyi yalnızca internet şakalarıyla açıklamak oyuna haksızlık olur. San Andreas, oyuncuya sürekli keşfedecek bir ayrıntı bırakıyordu. Haritanın uzak bir köşesine gitmek, gizemli söylentilerin peşine düşmek veya hile kodlarıyla şehri tamamen kaosa sürüklemek bile başlı başına bir eğlenceye dönüşebiliyordu.
Türkiye'deki internet kafe dönemini yaşamış oyuncular için oyunun yeri daha da farklı. GTA San Andreas'ın kurulu olduğu bilgisayarların başında görev yapmak kadar şehirde amaçsızca dolaşmak da oyunun bir parçasıydı. Hile kodlarının kâğıtlara yazıldığı, arkadaşların aynı kayıt dosyasında sırayla oynadığı dönem San Andreas'ı yalnızca dijital bir deneyim olmaktan çıkarıp ortak bir oyun hatırasına dönüştürdü.
Aradan geçen yıllar grafiklerini ve bazı mekaniklerini yaşlandırdı ancak oyunun kimliğini ortadan kaldırmadı. Los Santos'a dönüp Grove Street'e girdiğinizde birkaç saniye içerisinde nerede olduğunuzu hatırlamanız tesadüf değil. San Andreas'ın asıl başarısı belki de burada yatıyor. 2004'te çıkan bir oyunu hâlâ yalnızca adıyla değil, sokaklarıyla bile hatırlıyoruz.