Her motor tamamen sessiz çalışmaz. Enjektörler, supap mekanizması ve yardımcı ekipmanlar motorun tasarımına göre farklı çalışma sesleri çıkarabilir. İkinci el araç kontrolünde asıl amaç, motorun karakteristik sesiyle arızaya işaret edebilecek yeni veya düzensiz sesleri birbirinden ayırmaktır.
İkinci el arabada motordan hangi sesler gelmemeli? Motor devriyle artan derin vuruntular, uzun süre devam eden metalik tıkırtılar, sürtme ve öğütme sesleri daha ayrıntılı kontrol gerektirir. Motoru hem soğukken hem çalışma sıcaklığına ulaştıktan sonra dinlemek bazı problemlerin fark edilmesini kolaylaştırır.
İkinci el arabada motordan hangi sesler gelmemeli?

İkinci el otomobilde motor sesi değerlendirilirken tek bir ses türüne odaklanmak yerine sesin ritmine, şiddetine ve motor devriyle nasıl değiştiğine bakılabilir. Motordan düzenli şekilde gelen hafif mekanik sesler aracın tasarımının bir parçası olabilirken sonradan ortaya çıkmış sert ve düzensiz sesler daha şüphelidir.
Derinden gelen tok vuruntu, metal metale çarpıyormuş gibi duyulan tıkırtı ve motor devri arttıkça hızlanan mekanik sesler araştırılmalıdır. Ses yalnızca rölantide mi geliyor, gaza basıldığında mı artıyor yoksa motor ısınınca mı kayboluyor? Bu ayrıntılar olası kaynağı daraltır.
Aracı ilk kez motor sıcakken görmek bazı sesleri kaçırmanıza yol açabilir. Zincir gergisi veya yağ basıncıyla ilişkili kimi problemler ilk çalıştırmada daha net duyulabilir. Bu yüzden mümkünse araç satıcı tarafından önceden çalıştırılmadan incelenmelidir.
Kaputu açıp dinlemek yararlı olsa da hareketli kayışlara ve sıcak motor parçalarına yaklaşılmamalıdır. Sesin kaynağını elle kontrol etmeye çalışmak yerine ekspertiz sırasında uygun ekipmanla inceleme yapılabilir.
Motordan gelen vuruntu sesi ne anlama gelir?

Motorun alt bölgesinden gelen derin ve ritmik vuruntu, göz ardı edilmemesi gereken seslerden biridir. Krank mili yatakları, biyel yatakları veya motor içerisindeki farklı hareketli parçalarla ilişkili aşınmalar bazı durumlarda bu tür sesler oluşturabilir.
Yatak boşluğu arttığında ses motor devri ve yükle beraber değişebilir. Gaza basıldığında daha belirgin hâle gelen tok bir vuruntu, basit bir trim veya plastik titreşiminden farklı duyulur. Böyle bir ses motor içerisinde ciddi bir mekanik aşınma ihtimalini gündeme getirir.
Her vuruntu ise motorun alt takımından kaynaklanmaz. Yanma sırasında oluşan anormal vuruntu, yanlış yakıt, ateşleme veya karışım problemleriyle de ilişkili olabilir. Motor takozu ya da egzoz sistemindeki gevşek bir parça da belirli devirlerde vuruntu benzeri ses çıkarabilir.
Bu nedenle yalnızca kulağa dayanarak “motor yatak sarmış” gibi kesin bir sonuca varmak doğru değildir. Yağ basıncı, motor yağı seviyesi ve mekanik durum kontrol edilmelidir.
İkinci el araçta belirgin ve sürekli bir motor vuruntusu duyuluyorsa satın alma öncesinde problemin kaynağı netleştirilmeden karar vermek ciddi bir motor masrafını göze almak anlamına gelebilir.
Metalik tıkırtı ve zincir sesi neden gelir?

Motorun üst kısmından gelen tıkırtılar supap mekanizması, hidrolik iticiler veya yağlama sistemiyle bağlantılı olabilir. Motor soğukken birkaç saniye duyulup kaybolan hafif bir ses ile motor ısındıktan sonra da devam eden sert tıkırtı aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Motor yağı seviyesinin düşük olması veya yanlış özellikte yağ kullanılması bazı mekanik sesleri artırabilir. Hidrolik iticilerin yağ basıncını geç oluşturması da ilk çalıştırmada kısa süreli tıkırtıya yol açabilir.
Triger zincirli motorlarda zincir, gergi ve kılavuzların durumu ayrı bir kontrol noktasıdır. İlk çalıştırmada belirgin şakırtı duyulması veya zincir bölgesinden sürekli metalik ses gelmesi aşınmış parçalarla ilişkili olabilir.
Enjektörlerin çalışma sesi de metalik tıkırtıyla karıştırılabilir. Direkt enjeksiyonlu benzinli motorlarda ve dizel motorlarda enjektör sesi bazı eski sistemlere göre daha belirgindir. Bu ses aracın normal karakteri olabilir.
Aynı motor tipinde sorunsuz çalışan başka bir aracın sesini bilmek karşılaştırmayı kolaylaştırır. Şüpheli ses varsa bakım geçmişindeki zincir, yağ ve supap sistemi işlemleri de incelenebilir.
Islık ve sürtme sesi hangi arızaları düşündürür?

Motor bölmesinden gelen ince ıslık sesi her zaman arıza değildir. Turbo beslemeli otomobillerde hızlanma sırasında hafif turbo sesi duyulabilir. Daha önce olmayan güçlü bir ıslık veya hava kaçırma sesi ise emme ve basınç hattının incelenmesini gerektirebilir.
Turbo hortumlarındaki kaçaklar hızlanma sırasında ıslıkla beraber performans düşüşü oluşturabilir. Vakum kaçağı bulunan benzinli motorlarda rölantide ince bir hava sesi ve düzensiz çalışma görülebilir. Turbo milindeki aşınma da farklı seslere yol açabilir ancak yalnızca ıslık duyulması turbo arızası teşhisi için yeterli değildir.
Sürtme, kazıma veya öğütmeye benzeyen seslerde yardımcı ekipmanlar da kontrol edilir. Alternatör, klima kompresörü, gergi rulmanı ve farklı kasnakların rulmanları aşındığında motor devriyle değişen sesler çıkarabilir.
Kayış bölgesinden gelen kısa süreli ötme ise kayışın durumu veya gergi sistemiyle bağlantılı olabilir. Sesin klima açıldığında, direksiyon çevrildiğinde ya da elektrik yükü arttığında değişip değişmediği kaynağı bulmaya yardım eder.
Bu tür sesler motorun içinden geliyor gibi duyulsa da arıza bazen motor çevresindeki yardımcı ekipmanlardan çıkar.
Test sürüşünde motor sesi nasıl kontrol edilir?

Motoru yalnızca araç park hâlindeyken dinlemek bazı problemleri gizleyebilir. Test sürüşünde motor farklı yük ve devirlerde çalıştığı için rölantide duyulmayan sesler ortaya çıkabilir.
Hızlanma sırasında vuruntu, ıslık ve metalik seslere kulak verilebilir. Belirli bir devirde başlayıp gaz kesildiğinde kaybolan sesin hangi koşulda ortaya çıktığını hatırlamak ekspertiz sırasında problemin yeniden oluşturulmasını kolaylaştırır.
Motor çalışma sıcaklığına ulaştığında araç yeniden rölantide dinlenebilir. Soğukken bulunan bir sesin kaybolup kaybolmadığı veya sıcak motorda yeni bir sesin ortaya çıkıp çıkmadığı kontrol edilebilir. Gösterge panelindeki yağ basıncı ve motor arıza uyarıları da gözden kaçırılmamalıdır.
Test sürüşünde duyulan uğultunun motorla mı yoksa tekerlek ve aktarma sistemiyle mi ilişkili olduğu da ayrılmalıdır. Araç hızıyla değişen sesler lastik, rulman veya aktarma organlarından gelebilirken motor devriyle değişen sesler farklı bir yöne işaret eder.
İkinci el otomobilde motorun sesli çalışması tek başına kötü durumda olduğunu kanıtlamaz. Fakat tok vuruntu, uzun süren zincir şakırtısı veya belirgin öğütme sesi duyuluyorsa “bu modeller böyle çalışıyor” açıklamasıyla yetinmek yerine sesin kaynağını ekspertizde netleştirmek daha pahalı bir motor onarımına hazırlıksız yakalanmanızı önleyebilir.